Nguyên Nhân Hiếm Muộn
Truy tầm hiếm muộn phải trải qua nhiều giai đoạn, nhiều
thời gian và nhiều tiền bạc.
Khoa học truy tầm hiếm muộn là tìm hiểu cấu trúc và chức năng bộ phận
sinh đẻ của cả đàn ông lẫn đàn bà. Ở đây, chúng tôi chỉ xin trình bày
tổng quát những thử nghiệm truy tầm nguyên nhân hiếm muộn.
Thứ nhất là phân tích tinh trùng:
Trung bình mỗi phân khối tinh dịch chứa 20 triệu tinh trùng, 50% số tinh
trùng còn chuyển đng được và 20% tinh trùng có hình thái bình thường.
Nếu kết quả thử nghiệm tinh trùng bất bình thường thì sẽ phải thử lại
cho chính xác.
Thứ hai, chụp hình quang tuyến cơ quan giây chằng và tử cung phụ
nữ:
Chụp hình quang tuyến sẽ thực hiện khi vừa hết kinh và trước lúc trứng
rụng. An toàn nhất là khoảng ngày thứ 10 trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt
phụ nữ. Trước hết, phải chích thuốc phản quang thật nhẹ vào tử cung. Thuốc
sẽ lan sang 2 bên đường dẫn trứng. Nếu đường dẫn trứng bị nở, cần dùng
trụ sinh doxycycline để ngừa bệnh viêm dây chằng. Nếu chụp hình quang
tuyến bất bình thường thì cần soi tử cung và soi bụng. Chụp hình quang
tuyến giúp xác định hình dáng tử cung hay dây chằng bất thường, nhưng
không thể chắc chắn xác định đường dẫn trứng có bị nghẹt hay không?
Thứ ba, thử nghiệm sau khi giao hợp:
Nghĩa là coi tinh trùng có tác dụng ra sao với màng nhày cổ tử cung. Đây
là thử nghiệm tương đối đơn giản, ít tốn kém, nhưng kết quả có vẻ tương
phản, không đồng nhất, tùy theo ý kiến kết luận của từng bác sĩ chuyên
khoa.
Thử nghiệm thực hiện 2 hay 3 ngày sau khi trứng rụng. Vợ chồng giao hợp
trong vòng 8 tới 12 tiếng đồng trước khi gặp bác sĩ chuyên khoa. Mục đích
chính của thử nghiệm là muốn xem tinh trùng di chuyển qua cổ tử cung như
thế nào. Đồng thời, qua ống kính hiển vi, tìm hiểu độ nhày của tinh dịch,
xem xét tinh trùng, bạch cầu, độ axít, v..v... Nếu thấy quá nhiều bạch
cầu tức là có bệnh viêm tử cung. Tìm hiểu tinh trùng còn chuyển động được
mạnh mẽ như thế nào? Lượng tinh trùng vừa đủ hay ít? Màng nhày cổ tử cung
chứa nhiều kháng thể chống tinh trùng? Bác sĩ chuyên khoa còn thử nghiệm
thêm nhiều thứ linh tinh phức tạp khác để tìm hiểu thêm nguyên nhân hiếm
muộn.
Thứ tư, xác định trứng rụng:
Khoảng 20-25% trường hợp trứng rụng lọn xộn là nguyên nhân của hiếm muộn.
Có thể tại trứng không rụng được, giai đoạn hoàng thể (luteal) bất thường,
hay trứng rụng không đúng cách. Còn nhiều thử nghiệm khác nữa như: đo
nhiệt độ cơ thể, tìm hiểu tình trạng cổ tử cung biến đổi ra sao, đo đô
kích thích tố LH trong nước tiểu, đo kích thích tố progesterone trong
huyết thanh, sinh thiết màng nhày tử cung, và siêu âm.
Đo nhiệt độ cơ thể là cách đơn giản và rẻ tiền nhất để tiên đoán lúc trứng
rụng. Đo nhiệt độ mỗi buổi sáng trước khi ra khỏi giường. Nếu thấy nhiệt
độ thay đổi khoảng 0.4° F trong 2 ngày liên tục giúp tiên đoán trứng rụng.
Thử nghiệm màng nhày cổ tử cung thay đổi cũng giúp chẩn đoán trứng rụng.
Giữa chu kỳ kinh nguyêt, cổ tử cung mềm ra, lỗ tử cung nở rộng và chứa
nhiều nước nhờn trong. Vài ngày sau khi trứng rụng, cổ tử cung đột nhiên
cứng lại, lỗ tử cung khép kín, bao phủ chất nhờn.
Ngoài việc thử nghiệm kích thích tố LH trong nước tiểu hay kích thích
tố progesterone trong huyết thanh, sinh thiết (biopsy) màng nhày tử cung
sẽ giúp thêm tìm hiểu trứng rụng.
Siêu âm cũng bổ túc thêm nữa truy tầm rụng trứng nhưng không được chính
xác lắm.
Sau hết, thứ năm là thử nghiệm đặc biệt như soi
tử cung và soi bụng. Mục đích chính tìm hiểu bệnh lạc màng trong
tử cung (endometriosis) hay bệnh dính những bộ phận (adhesions) bên trong
xương chậu. Soi tử cung cũng giúp coi bên trong tử cung có hình thái bình
thường hay không? Hoặc bị mọc bướu hay có chứng bệnh tử cung bẩm sinh?
Nói tóm lại, truy tầm bệnh hiếm muộn rất phức tạp, cần nhiều kiên nhẫn,
sự hợp tác lâu dài của cả 2 vợ chồng và bác sĩ chuyên khoa.
Để kết luận, xin nói thêm là trong thời gian truy tầm nguyên nhân hiếm
muộn, cả 2 vợ chồng đều không được hút thuốc lá, không nên uống rượu,
và không dùng ma túy.
Trần Mạnh Ngô, M.D., Ph.D., F.A.A.F.P.
YDNN đọc và phổi biến
