Chất
Béo OMEGA-3 Trong Thức Ăn Giảm HUYẾT ÁP
dược sĩ Lê văn Nhân
Có 3 acid béo trong nhóm omega-3:
1/ DHA ( docosahexaenoic acid):
docosa là 22 và hexa là 6, -ene là dấu nối đôi. DHA là acid béo thẳng
gồm 22 carbon và 6 dấu nối đôi cis, 1 dấu nối đôi ở vị trí 3 kể từ carbon
ω. Đánh dấu danh pháp hóa học kể từ carbon ở chức carboxylic, nhưng đánh
dấu sinh học lại từ carbon omega. Có thể xem hình vẽ cấu trúc phân tử
ở www.wikipedia.com.
2/ EPA (Eicosapentaenoic acid): eico
là 20 và penta là 5. EPA là acid béo chuổi thẳng gồm 20 carbon và 5 dấu
nối đôi cis và 1 dấu nối đôi ở vị trí 3 từ carbon omega.
Hai chất trên có nhiều trong mỡ cá ở vùng lạnh như cá salmon, tuna, v.v..
3/ ALA ( alpha-linoleic acid):
đây là tiền chất của 2 acid béo DHA và EPA. ALA có trong dầu thảo mộc
như dầu lanh (flaxseed). Muốn chuyển hóa ALA thành EPA hay DHA cần enzym
delta-6-destaurase, mà một số người không có sẵn hay không hoạt động mạnh
như người khác, hay bị ức chế ở người bệnh tiểu đường hay dùng chất béo
bảo hòa hay rượu. Do đó tuy cũng là omega-3, không phải lúc nào ALA cũng
có ích.
Khi mua thuốc omega-3, nên xem phía sau chai phần thông
tin dinh dưỡng (Nutrition Facts) xem hàm lượng EPA và DHA tổng cọng bao
nhiêu. Thông thường mỗi viên nang mềm chứa khoảng 0.3 gam, nên uống mỗi
ngày 4 viên mới có kết quả. Ngoài ra, nên uống trước bữa ăn, để thức ăn
đè lên trên, như vậy tránh được ợ mùi cá khó chịu nếu uống xa bữa ăn.
Trong khi dầu cá có thể giảm huyết áp, thì một nghiên
cứu mới công bố đầu tháng 6/07 cho biết những chất béo lành mạnh trong
thức ăn cũng giúp hạ huyết áp.
Nghiên cứu những người ở tuổi trung niên ở Hoa-kỳ, Anh quốc, Trung quốc và Nhật bản tìm thấy những người ăn nhiều thức ăn giàu acid omega-3 có khuynh hướng huyết áp thấp hơn. Liên hệ này thấy được ở cá cũng như nguồn thực vật như dầu canola, dầu đậu nành, hạt lanh và quả óc chó (walnut), theo lời bác sĩ Hirotsugu Ueshima viện đại học shiga ở Nhật-bản.
Cá nước lạnh như cá salmon, mackerel và sardine, chứa 2 loại acid béo omega-3, DHA và EPA, cho thấy giảm được triglyceride và có thể ngăn ngừa loạn nhịp tim nguy hiểm. Vì lý do này, hội bệnh tim Hoa-kỳ khuyên người lớn nên ăn cá có chất béo trên tuần 2 lần, và những người bệnh tim nên dùng thêm viên dầu cá để có thêm EPA và DHA.
Tác dụng của acid béo omega-3 hạ huyết áp không được rõ
ràng lắm. Và người ta cũng không biết omega-3 nguồn thực vật có tác dụng
này không.
Nghiên cứu trên cho thấy omega ở cá hay thực vật
đều có lợi cho huyết áp ở mức độ khiêm nhường.
Trong số 4680 người lớn tuổi từ 40 đến đến 59, những
người ăn nhiều và đều đặn chất béo omega-3 có khuynh hường huyết áp thấp
hơn. Kết quả cho phép khuyên người lớn nên dùng thêm chất này.
Những người tham dự nghiên cứu được đo huyết áp
nhiều lần trong 3 tuần và được phỏng vấn mỗi lần khám về thực phẩm đã
dùng ngày hôm trước.
Nói chung, các nhà nghiên cứu tìm thấy, mức huyết
áp đi xuống khi mức omega-3 ăn vào tăng, ngay cả có nhiều yếu tố khác
như tuổi tác, cân nặng, thới quen vận động và lượng cholesterol và chất
béo bảo hòa ăn vào.
Điều lợi thấy rõ hơn ở người không cao huyết áp
hay không dùng thuốc hay cần theo chế độ tiết thực để giảm huyết áp.
Các nhà nghiên cứu đề nghị ngoài omega-3, nên giảm
muối, rượu và chất béo bảo hòa, dùng đủ protein thực vật và các chất dinh
dưỡng như Kali và calcium. Xin nhắc lại là dưa hấu là một thức ăn giàu
kali và ít natri.
Kết hợp những điều trên có hy vọng sẽ giữ huyết
áp ở mức độ lành mạnh.
Bài này dựa trên báo Hypertension 06.04.07.
Ds Lê Văn Nhân
Copyright, 2007. Muốn phổ biến bài viết này, cần xin phép tác giả và xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
