Làm
Sao để Mỗi Bệnh Nhân Nằm Một Giường?
Bác sĩ Nguyễn văn Đích
Nhân dịp đi xa về, tôi đến thăm một số
thân nhân. Câu chuyện, tất nhiên xoay quanh vấn đề sức khỏe.
Chị họ của tôi, bà S. năm nay 76 tuổi, tuy không hút thuồc lá nhưng lại
bị bệnh nghẹt phổi mãn. Bà mới nằm bệnh viện vì một đợt khó thở. Tôi xem
các thuốc bà đang dùng và khen bác sĩ điều trị rất tốt. Bà than phiền:
“Bệnh viện quá đông, tôi không thở được mà phải nằm 3 người một giường,
một người nằm đầu giường, một người nằm quay đầu lại còn người thứ 3 thì
nằm…dưới gầm giường (nguyên văn)!”
Tôi cũng đến thăm một người em họ, ông T. 66 tuổi, có tiền căn cao áp
huyết, mới được mổ cắt túi mật bằng nội soi, nằm bệnh viện 3 ngày tuy
không có biến chứng.. Ở Mỹ cắt túi mật nội soi, chỉ cần được theo dõi
rồi cho về trong ngày, nếu bệnh nhân già yếu hoặc có bệnh kết hợp cũng
chỉ cần theo dõi qua dêm, ra viện ngày hôm sau. Trong khi đứng ở hành
lang của bệnh viện X, tôi nói chuyện với một bà ở An giang lên nuôi con.
Bà cho biết: “Cháu mổ bắt con đã 1 tuần, đáng lẽ hôm nay về nhưng vì nhà
ở xa nên xin ở lại đến tuần sau”. Ở Mỹ sản phụ mổ bắt con chỉ nằm 3 ngày,
trở lại cắt chỉ sau.
Từ khi tôi vào học y khoa cho đến nay đã 50 năm, tình trạng các bệnh viện
thành phố quá tải khiến bệnh nhân phải nằm đôi, nằm ba hoặc nằm hành lang
vẫn là một vấn đề chưa giải quyết được. Bệnh viện mà tôi làm việc trước
đây được xây cất để chứa 500 giường nay tăng lên 1100 giường nhưng thường
xuyên có 1200 bệnh nhân. Cộng với một đội quân thân nhân nuôi bệnh, số
người có mặt đông đảo ảnh hưởng bất lợi đến trật tự và vệ sinh. Ngoài
sự bất tiện về vật chất, bệnh viện quá đông khó quản lý về chuyên môn,
có những giường nằm đôi dễ xảy ra nhầm lẫn khi y tá phát thuốc hoặc làm
xét nghiệm, không nói đến những tiêu cực có thể nảy sinh như nhân viên
làm quá sức dễ trở nên nóng nảy, hoặc bệnh nhân phải “biết điều” với nhân
viên để được nằm một mình một giường..
Gần đây đã có một số bệnh viện tư giúp giảm bớt gánh nặng cho các bệnh
viện công. Hướng giải quyết để cho tư nhân mở thêm bệnh viện là tốt vì
giúp cho chính phủ trong khi chính phủ làm không xuể. Mặt khác với sự
tác động của cơ chế thị trường, các bệnh viện tư, để thu hút khách hàng,
cung cấp đầy đủ tiện nghi, nhân viên nói năng, đối xử với người bệnh tốt
hơn. Điều này khiến các bệnh viện công cũng phải làm tốt. Có người ngại
rằng các bệnh viện tư phục vụ những người có tiền. Trong thực tế có sự
chênh lệch rõ ràng về thu nhập giữa các tầng lớp dân chúng, vậy hãy để
cho những người có tiền trả tiền để chính phủ tập trung giúp những người
có thu nhập thấp.
Nguyên nhân gây ra tình trạng quá tải tại các bệnh viện lớn ở các thành
phố có thể là:
- bệnh viện tỉnh thiếu phương tiện phải chuyển bệnh nhân về thành phố
hoặc bệnh nhân không tin tưởng nên tự về thành phố;
- nhiều bệnh nhân nằm dài ngày không cần thiết;
- chưa sử dụng hết khả năng của phòng khám bệnh tư hoăc phòng khám ngọai
chẩn.
Được biết rằng một số tỉnh đã trang bị máy móc tối tân cho bệnh viện và
chiêu hiền đãi sĩ, bằng cách cung cấp tiền và dất cho bác sĩ về xây nhà
lập nghiệp. Nếu được đối xử tốt và có điều kiện làm việc thuận lợi chắc
rằng các tỉnh sẽ thu hút được các bác sĩ mới tốt nghiệp. Bà S. được bác
sĩ đã coi cho bà trong bệnh viện đến thăm bệnh tại nhà ngoài giờ làm việc,
nhờ vậy bà có thể vừa chữa bệnh vừa làm việc nhà được. Bà cho biết rằng
bác sĩ không muốn phổ biến việc thăm bệnh tại nhà vì coi đó là vịệc làm
ngoại lệ. Sự thật thì đây là một việc làm rất tốt, vừa giúp cho bệnh nhân
vừa giúp cho bệnh viện không bị quá tải. Bỏ thời gian và công sức đem
lại sức khỏe cho bệnh nhân để đổi lấy một chút thù lao là một việc làm
lương thiện và công bằng.
Cùng với sự kỹ nghệ hóa và chấp nhận
nền kinh tế thị trường, ngành y tế Việt nam cũng cần phải thích nghi với
tình hình mới.
Chương trình đào tạo bác sĩ cần lấy trọng tâm là y khoa trong khung cảnh
gia đình để người thầy thuốc có thể theo dõi sức khỏe và điều trị bệnh
nhân trong mỗi giai đoạn phát triển của đời sống của từng cá nhân và cả
gia đình. Bác sĩ gia đình là người đầu tiên mà bệnh nhân tìm đến khi có
vấn đề về sức khỏe. Vì biết rõ từng người, bác sĩ gia đình dễ đi đến chẩn
đoán mà không cần làm nhiều xét nghiệm đắt tiền. Vì có sự quan hệ lâu
dài nên sự điều trị của bác sĩ gia đình có tính chất nhân bản, bệnh nhân
là một người được tôn trọng chứ không phải là một con số. Kinh nghiệm
cho thấy rằng áp dụng y khoa gia đình có hiệu quả về y tế và kinh tế.
Tại các nước kỹ nghệ phát triển, sự điều trị đã chuyển từ bệnh viện về
phòng khám và đã hình thành một ngành y khoa ngọai trú (ambulatory medicine).
Với y khoa ngoại trú, một người được săn sóc sức khỏe trong khi sống ở
nhà và tiếp tục làm việc, như vậy bệnh tật được ngăn chặn hay xử trí ngay
từ lúc mới bắt đầu và được theo dõi liên tục. Bác sĩ điều trị ngọai trú
giữ vai trò trung tâm trong hệ thống điều trị. Bác sĩ đó sẽ gửi bệnh nhân
đi làm xét nghiệm, tham khảo bác sĩ chuyên khoa hay quyết định cho bệnh
nhân nhập viện, và theo dõi sau khi ra viện. Điều trị ngọai trú trong
nền kinh tế thị trường phải phục vụ bệnh nhân đúng khoa học, đúng tôn
chỉ của nghề nghiệp. Làm tốt y khoa ngọai trú, sẽ giảm bớt số người cần
nhập viện
Cũng tại các nước kinh tế phát triển có dịch vụ điều dưỡng tại nhà (home
health) khiến cho các bệnh nhân đã ổn định không cần nằm bệnh viện lâu.
Bác sĩ điều trị có thể cử nhân viên điều dưỡng thăm viếng bệnh nhân tại
nhà để lấy sinh hiệu, theo dõi cách dùng thuốc và chế độ dinh dưỡng hoặc
lấy mẫu xét nghiệm rồi báo cáo lại cho bác sĩ. Một số bệnh nhân bị liệt
có thể được tập vật lý trị liệu tại nhà, được hướng dẫn để có thể sống
một cách độc lập. Những người có bệnh mãn tính đã ổn định có thể tự săn
sóc được nhưng cần được giúp đỡ có thể sống ở cơ sở gọi là “assisted living”
có người giúp về nấu ăn, giặt dũ, thuốc men hoặc chuyên chở…Những người
không thể tự săn sóc được, sẽ ở trong các nhà điều dưỡng (nursing home).
Những người bị bệnh nan y, đã tận dụng các phương pháp điều trị mà không
cứu chữa được sẽ vào trong các chương trình “săn sóc đặc biệt” (hospice
care) hoặc tại nhà hoặc hoặc tại cơ sở riêng, để được điều trị triệu chứng
(palliative care) để bớt đau đớn, bớt các khó chịu do sự suy giảm chức
năng, được an ủi nâng đỡ về tinh thần, được giúp giải quyết các khó khăn
về tài chánh…để vượt qua những ngày cuối cùng trong sự tôn trọng nhân
phẩm.
Để làm được các điều này, cần có một đội ngũ nhân viên chuyên môn trung
gian được huấn luyện và giáo dục chu đáo, có tay nghề, có lương tâm chức
nghiệp và tôn trọng thể lệ hành nghề. Các nhân viên chuyên môn trung gian
này là các điều dưỡng có trình độ đại học, các kỹ thuật viên về vật lý
trị liệu, về dinh dưỡng, về hô hấp…. Chính các nhân viên chuyên môn này,
chứ không phải là các bác sĩ, đem sự điều trị đến cho bệnh nhân. Bác sĩ
chỉ chẩn đoán và ra y lệnh. Cần đào tạo đầy đủ, bồi dưỡng nghiệp vụ, tôn
trọng và đãi ngộ xứng đáng các nhân viên chuyên môn trung gian để nâng
cao trình độ phục vụ bệnh nhân tức là nâng cao hiệu năng của ngành y tế.
Một hệ thống y tế đa dạng sẽ đáp ứng hữu hiệu những nhu cầu khác nhau
trong từng giai đọan của đời sống của dân chúng
Ngày 25-9-2007
Bác Sĩ Nguyễn Văn Đích
Copyright, 2007. Muốn phổ biến bài viết
này, xin ghi rõ nguồn Y Dược Ngày Nay, www.yduocngaynay.com
