Trụ
Sinh Thoa Ngoài Da
Bs Trần Mạnh Ngô
Hiện giờ có nhiều thuốc thoa trị vết thương ngoài da.
Có 2 loại: thuốc kháng sinh hay trụ sinh và thuốc sát trùng. Mục đích
chính là để kiểm soát vi trùng không thể nẩy nở ngoài vết thương được.
Tuy nhiên, có sự giới hạn khi thấy vết thương đã nhiễm trùng. Hay nói
cách khác, khi vết thương chưa bị nhiễm trùng, máu chưa bị nhiễm trùng
hay không bị nóng sốt, thì có thể dùng thuốc kháng sinh (hay trụ sinh)
bôi ngoài da. Dùng trụ sinh thoa ngoài da khi bị thương tích nhẹ, chưa
bị nhiễm trùng, sẽ giúp tránh những bất lợi như phản ứng hay công phạt
của thuốc trụ sinh.
Trong việc hành nghề hàng ngày, chúng ta thường
khuyên bệnh nhân dùng những thuốc kháng sinh thoa ngoài da, loại tổng
hợp 3 thứ như: Bacitracin, Neomycin và Polymycin B sulfate, khi bệnh nhân
bị thương tích nhẹ ngoài da. Vài thuốc thoa ngoài da khác được dùng như
mupirocin và gentamycin. Thuốc có hiệu quả giết vi trùng Gram dương tính
và âm tính. Tất nhiên là bôi thuốc triple antibiotic ointment công hiệu
hơn nếu chỉ dùng vaseline (petroleum). Nghiên cứu cho thấy thuốc thoa
kháng sinh vừa giết vi trùng, vừa giúp da mau lành.
Một đôi khi, bác sĩ dùng hỗn hợp thuốc pha loãng như sodium hypochlorite,
acetic acid và iodine để giảm nguy cơ nhiễm trùng da. Tuy nhiên không
thể kéo dài dùng iodine và chlor -hexidine điều trị vết thương vì có thể
gây độc hại cho tế bào keratinocytes sinh chất cứng (keratin) ngoài da
và tế bào fibroblasts sinh chất đàn hồi ngoài da.
Vài nghiên cứu khác cho biết những sản phẩm từ bạc
(silver) như silver nitrate, sylvadene và thuốc mới hệ thống nanocrystalline
silver-controlled release cũng có thể giết một số vi trùng trong vết thương
ngoài da.
Cơ nguyên tác dụng của thuốc chất bạc (silver) là làm hư hại phân hóa
tố hô hấp và chuỗi chuyên chở điện tử (electron transport chain) do đó
có thể tiêu diệt chức năng DNA của vi trùng. Thuốc thoa có chất bạc trị
vết thương ngoài da phải thay đổi thường xuyên mỗi ngày.
Ngoài ra, thuốc thoa kem Mupirocin trị vết thương
nhẹ ngoài da cũng hiệu nghiệm không kém khi so sánh vơí thuốc uống kháng
sinh Cephalexin. Thuốc có thể vừa chữa vừa phòng ngừa nhiễm vi trùng như
Staphylococcus aureus và Staphylococcus pyogens.
Tuy nhiên cần phải phải coi chừng nếu bị nhiễm vi trùng vi trùng S. aureus
kháng Methicillin. Nghĩa là trong vòng 48 tiếng đồng hồ n ếu không thuyên
giảm thì phải nghĩ ngay tơí loại vi trùng cực kỳ nguy hiểm, gây tử vong.
Đó là vi trùng S. aureus kháng Methicilline.
Đôi khi thoa thuốc kháng sinh cũng có thể giúp thuyên
giảm nhiễm trùng da kinh niên.
Dùng kháng sinh tổng hợp thoa thương tích nhẹ ngoài
da cũng khá hơn trong việc điều trị nhiễm trùng làm mủ trong streptococcal
pyoderma.
Khi bị thương tích ngoài da dễ bị nhiễm trùng. Nhiều
nguyên nhân tăng nguy cơ nhiễm trùng da như tuổi tác, sức khỏe kém, yếu
miễn dịch tăng cao nguy cơ tử vong.
References:
1) Sabina Diehr, Andrew Hamp, and Barbara Jamieson, The Journal of Family
Practice, Volume 56, February 2007.
2) Ann C. Anderson and John S. Steinber, Podiatry Today, 2005.
3) R. Hood, KM Shermock, C. Emerman, Amer J Emerg Med, 22: 1-3, 2005.
Chú ý: Bài này bàn luận những cách dùng thuốc thoa trị vết thương nhẹ ngoài da không thể dùng để tự trị liệu.
Trần Mạnh Ngô, M.D.
